الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

196

تفسير مجمع البيان (فارسى)

يعنى : هنگامى كه به آب صاف و زلال رسيدند ، خيمه‌ها را بر سر پا كردند و در آنجا رحل اقامت افكندند . زجاج گويد : دليل قاطع اين نظر اين است كه خداوند مىفرمايد : إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها ( انبيا 102 : كسانى كه به نيكى ما رسيده‌اند ، از جهنم دورند و صداى آن را نمىشنوند ) از آيهء ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا نيز استفاده مىشود كه تنها طبقهء خاصى هستند كه نخست اطراف جهنم گرد آورده مىشوند ، آن گاه بجهنم مىروند . برخى گفته‌اند : مقصود اين است كه همهء مردم - اعم از نيك و بد - در عرصهء محشر گرد مىآيند . 2 - ابن عباس و جابر و اكثر مفسران گويند : منظور اين است كه همه بايد داخل جهنم شوند . چنان كه مىفرمايد : فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ ( هود 98 : آنها را وارد آتش گردانيد ) و مىفرمايد : أَنْتُمْ لَها وارِدُونَ ( انبيا 98 : شما داخل آن خواهيد شد ) و مىفرمايد : لَوْ كانَ هؤُلاءِ آلِهَةً ما وَرَدُوها ( انبيا 99 : اينان اگر خدا بودند ، داخل آتش نمىشدند . ) مؤيد اين قول اين است كه بدنبال جملهء مورد بحث مىفرمايد : ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا يعنى آن گاه مردم متقى را نجات مىدهيم و ستمكاران را در آنجا باقى مىگذاريم . از اين جمله استفاده مىشود كه همه داخل جهنم مىشوند . در ميان اينان نيز اختلاف است . برخى گويند : خطاب فقط به مشركين است . از ابن عباس هم نقل شده است : وَ إِنَّ مِنْهُمْ لكن بيشتر معتقد هستند كه خطاب بهمهء مكلفين است هيچ نيك و بدى از آن مستثنى نيست جهنم براى مردم مؤمن سرد و سلامت و براى مردم كافر ، عذاب و شكنجه است . سدى گويد : از مرهء همدانى در بارهء اين آيه سؤال كردم ، گفت : ابن مسعود روايت كرده است كه پيامبر فرمود : مردم وارد آتش مىشوند آن گاه بتناسب اعمالى كه انجام داده‌اند ، خارج مىشوند . اولين دسته به سرعت برق و دومين دسته به سرعت باد سومين دسته به سرعت اسب سوار و چهارمين به سرعت شخص دونده و پنجمين به سرعت كسى كه راه مىرود ، از آن خارج مىشود . ابو صالح غالب بن سليمان روايت كرده است كه : در اينباره اختلاف پيدا شد . برخى مىگفتند : مؤمن داخل آتش نمىشود و برخى مىگفتند : همگان داخل مىشوند و